Answers To Exercises
Lesson 19
1. Аҿар аҵара иаҿуп.
2. Кама Наала илалҳәеит: «Наала, ашәҟәы (и)аага!»
3. Мизан аҧсшәа бзианы идыруеит.
4. Наала ашкол ахь ацара лҽазыҟалҵон.
5. Кама уаҵәы абаҳчахь дцап, аҵәа ҿылхып.
6. Мизан аҧсшәа аҵара далагеит.
7. Ҽаҩраҭагалан абыҕьқәа каҧсоит.
Ари аҽаршьцылара аҟаҵара (и)цәгьам \ (и)цәгьаӡам.
Сара саб ашәҟәы игәамҧхеит \ игәамҧхаӡеит.
Мизан аҧсшәа бзианы издыруам \ издырӡом.
Дамеи ашкол ахь дцом \ дцаӡом.
Сара ауниверситет аҿы аус зуамызт \ зуӡомызт.
Наала ауниверситет ахь ацара лҽазыҟалҵон.
Мизан иан ашәҟәы ҿыц (и)аалгеит.
Сашьа сышәҟәы (и)иҵәахит.
Дара аҧсшәа аҵара иаҿуп.
Ахра абаҳчаҿы аҵәақәа (и)ҿихуеит.
Саҳәшьа аҽаршьцыларақәа лыҩуан.
аҟәара,
асы,
аҿар,
аҩны,
ара
Аҿар зегьы аҵара рҵоит.
Аҧхын Наала ашәҟәқәа дрыҧхьон, аҽаршьцыларақәа лыҩуан.
Мизан аҧсшәа издырзом \ издыруам.
Аҷкәын аҽазыҟаҵара иҭахӡам.
Наала ҿылҭуеит: «Мизан, уааи арахь, урҵаҩы дааит!»
Ахра аҧсшәа иҵарц иҭахуп.
Узҿуи? Ауниверситет ахь ацара сҽазыҟасҵоит, ашәҟәқәа
срыҧхьоит, аҽаршьцыларақәа сыҩуеит.
Lesson 20
Шьыбжьышьҭахь сыдҵақәа ҟасҵеит. (№7)
Автобусла ашкол ахь сцеит. (№4)
Акрысфеит, нас аҩны сдәылҵит. (№3)
Сҽысыӡәӡәан, сҽеиласҳәеит. (№2)
Аҩныҟа сааин, акрысфеит. (№6)
Ашьыжьымҭан сгылеит. (№1)
Маҷк ашкол сагхеит. (№5)
Ашкол аҟны ашәҟәқәа ҳрыҧхьон, аҽаршьцыларақәа ҳаҩуан. (№8)
а) Аҷкәын ашьыжьымҭан аҩны ддәылҵит.
б) Маҷк сыццакуеит, аусура сагхоит.
в) Ҳамҭак ашьҭахь адәыҕба дәықәлоит.
г) Аӡҕаб адәахьы дыхәмаруеит.
гь) Ахәыҷқәа зегьы абаҳчаҿы ихәмаруеит.
гә) Ан аҷкәын аҧара илҭеит.
ҕ) Сара аҧсшәа аҵара саҿуп.
| Ари аҷкәын | ихьӡуп Дамеи. |
| Ҳаҩны аҧхьа | адәқьан гылоуп. |
| Ҳамҭак ашьҭахь | адәыҕба дәықәлоит. |
| Ҳара иахьа | ашкол ҳагхеит. |
| Уца, | аха ирлас уааи. |
| Ари аҩны | хәыҷуп. |
| Ача аахә ҳәа | аҧара илҭеит. |
| Сара адәахьы сдәылҵуеит | хәыҷык сыхәмаруеит. |
| Ахәыҷқәа | адәаҿы ихәмаруан. |
Мизан дхәыҷуп, абаҳчаҿы дыхәмаруеит.
Жәаха уҩыза адәқьан аҿы дызбеит.
Адәыҕба маҷк иагхон.
Ҳамҭак ашьҭахь ахәыҷы иан изҿылҭит.
Сҩыза иаб ана дтәоуп.
Ахәыҷқәа хәмаруеит.
Ҳара асабша дәыҕбала ҳаауеит.
Ҳаҩны аҧхьа адәқьан гылоуп.
Ҳамҭак ашьҭахь адәыҕба дәықәлоит.
Арҵаҩы акласс ддәылҵуеит.
Ахәыҷы адәаҿы дыҟоуп.
Аҷкәын иан «Уааи!» ҳәа ҿылҭуеит.
1. Иахьа шәахьоуп, сара аусура сцоит.
2. Ахәыҷқәа ашкол ахь ицоит.
3. Сара маҷк сыццакуеит, аусура сагхоит.
4. Ахәыҷқәа адәаҿы ихәмарруеит.
5. Сара схәыҷгьы уа дыхәмаруеит.
6. Ҳамҭак ашьҭахь, иара аҩныҟа даауеит.
7. Ашьыжь ҳара аҩны ҳдәылҵуеит, автобусла ақалақь ахь ҳцоит.
8. Сара бзиа избаӡом ашьыжь агылара, ацәара бзиа избоит.
9. Сан исал-ҳәоит: «Бгыл, ашкол ахь багхоит!»
10. Уаҵәы сабшоуп, саб аусура дцазом, ҳаргьы ашкол ахь ҳцазом.
| сыцәам (present static) | саҧхьом (present dynamic) |
| сыцәамызт (past indefinite) | саҧхьаӡом (present dynamic) |
| сымцап (future) | исфом (present dynamic) |
| сцом (present dynamic) | исфаӡом (present dynamic) |
| иаасымхәеит (past perfect) | исымфап (future) |
| иаасымхәап (future) | дгылом (present static) |
| ҿысҭӡом (present dynamic) | иҟам (past indefinite) |
| ҿысҭуамызт (past imperfect) | иҟоуп (present static) |
Lesson 21
Иахьа ҳаҩныҟа асасцәа аауама?
Дара ран илыцхраауама?
Аишәа ахаҟны саб дтәоума?
Бан есқьынгьы амаҭәа ҿыцқәа бзаалхәома?
Сан афатә лырхиома?
Кама лан длыцхраауама?
Иашьа еиҳабы Дамеи ихьӡума?
Ари ашәҟәы бара ибтәума?
| Стәоуп, стәам, стәазам | Саҧхьеит, саҧхьом, саҧхьазом |
| Сыцәоуп, сыцәам, сыцәазам | Иҿысхит, иҿысымхит, иҿысымхзеит |
| Исҭахуп, исҭахым, исҭахзам | Сдәылҵит, сдәылымҵит, сдәылымҵӡеит |
| Сбаазоуп, сбаазам, сбаазазам | Сагхеит, сагымхеит, сагымхазеит |
| Саҿуп, саҿым, саҿзам | Изҩит, исымҩит, исмыҩзеит |
| Бзиа избоит, бзиа избом, бзиа избазом | Избон, избомызт, избазомызт |
| Сныҟәоит, сныҟәом, сныҟәазом | Изгон, изгомызт, изгазомызт |
| Изгоит, изгом, изгазом | Исҳәон, исҳәомызт, исҳәазомызт |
| Исфоит, исфом, исфазом | Илҵон, илҵомызт, илҵаӡомызт |
| Дыҩналоит, дыҩналом, дыҩналазом | Изҩуан, изҩуамызт, изыҩзомызт |
| Иахьа ҳтәыла аиааира агара | аныҳәамш ауп. |
| Арҭ ашәҟәқәа | сара истәуп. |
| Ҳара ари аныҳәа | есқьынгьы иазгәаҳҭоит. |
| Асасцәа зегьы | аишәа иахатәеит. |
| Ҳара ҳтәыла | иахьӡуп Аҧсны. |
| Сееиласҳәан, | аҩны сдәылҵит. |
| Сан есқьынгьы | амаҭәа ҿыцқәа сзаалхәоит. |
| Ақәа ауан, | ҳара ҳбаазеит. |
Ари аҩны дара иртәуп.
Ҳара аиааира ҳгоит.
Зегьы аныҳәа азгәарҭоит.
Саҳәшьа хәыҷы Кама лыхьӡуп.
Сан аишәа лырхиоит.
Саҳәшьеи сареи ҳан ҳлыцхраауеит.
Сара бзиа избоит ҳаҩны асасцәа анаауа.
Ҳара ҳахь асасцәа аауеит.
Ари аныҳәа ҳара есқьынгьы иазгәаҳҭоит.
Сан ари аныҳәазы есқьынгьы амаҭәа ҿыцқәа сзаалхәоит.
Ҳара маҷк аусура ҳагхеит.
Аҧҳәыс, амаҭәа, аахәара. (Picture №1)
Аӡҕаб, аишәа, архиара. (Picture №2)
Асасцәа ааит. (Picture №3)
Асасцәа (и)цоит. (Picture №4)
Марҭа лан, ацхраара. (Picture №5)
Аишәа ахаҟны саб дтәоуп (№7)
Ҳара аишәа ҳархиоит. (№5)
Урҭ сани саби рҩызцәа роуп. (№4)
Иахьа ныҳәоуп. (№1)
Асасцәа ааит. (№6)
Иахьа ҳаҩныҟа асасцәа аауеит. (№3)
Ҳтәыла аиааира агара аныҳәа амш ауп. (№2)
Бзиа избоит ҳаҩны асасцәа анаауа. (№8)
| дтәоуп, дтәоума? | шәагхоит, шәагхома? |
| илымоуп, илымоума? | иргоит, иргома? |
| иҟаҳҵоит, иҟаҳҵома? | баҧхьеит, баҧхьома? |
| иаасхәоит, иаасхәома? | дыҟоуп, дыҟоума? |
| сыҧшуеит, сыҧшуама? | дыҩуеит, дыҩуама? |
| иаҳгоит, иаҳгома? | уагхоит, уагхома? |
| ирымоуп, ирымоума? | иахҵоит, иахҵома? |
Lesson 22
Ҩыџьа аишьцәа аџьармыкьахь ицеит. (№1)
Џьгәаҭан иааихәеит аџыши аџьымшьи. (№2)
«Џьара какалк ҳкып», — иҳәеит Џьгәаҭан. (№4)
Ахәқәа ирыхәаҧшын, иџьаршьеит. (№6)
Аишьцәа акрыфарҭа идәылҵны, аҩныҟа ицеит. (№7)
Џыр аџьыка ааихәеит. (№3)
Инеит акрыфарҭаҿы. (№5)
Аишьцәа аџьармыкьахь ицеит.
Џыр аџьыка ааихәеит.
Ҳус ҟаҳҵеит.
Аишьцәа акрыфарҭаҿы инеит.
Ахәқәа ирыхәаҧшын, иџьаршьеит.
Акрыфарҭа идәылҵны аҩныҟа ицеит.
Review 7
быцәап, бара, you (fem.) will fall asleep.
уцома? уара, are you (masc.) going?
ҿылҭит, лара, (she) called.
ихәмаруеит, дара, they are playing.
ҳагхом, ҳара, we won't be late.
шәдәықәлоит, шәара, you (plural/formal) are departing.
иҭаиҭәоит, иара, (he/it) is pouring.
стәам, сара, I am not sitting.
(и)азгәаҳҭоит, ҳара, we are marking/celebrating (it).
иутәума? уара, does it belong to you (masc.)?
акрысфап, сара, I will have a bite to eat.
илҵьит, лара, (she) fried (it).
аҩна́лара, адәылҵра
атәара́, агылара́
агара́, аагара́
ара́, ана́
ашәцара́, ашәыхра́
абааӡара́, абара́
апҳа́, ахьшәашәа́
анеира́, ааира́
а́пхын, аӡын
апҳәыс, ахаҵа
| сара сыцәеит | сара сагхеит | сара иаасхәуеит | сара исыхьӡуп |
| уара уцәеит | уара уагхеит | уара иааухәеит | уара иухьӡуп |
| бара быцәеит | бара багхеит | бара иаабхәеит | бара ибыхьӡуп |
| иара дыцәеит | иара дагхеит | иара иааихәеит | иара ихьӡуп |
| лара дыцәеит | лара дагхеит | лара иаалхәеит | лара илыхьӡуп |
| иара ыцәеит (<иыцәеит) | иара иагхеит | иара иаанахәеит | иара иахьӡуп |
| ҳара ҳацәоуп | ҳара ҳагхеит | ҳара иааххәеит | ҳара иҳахьӡуп |
| шәара шәыцәоуп | шәара шәагхеит | шәара иаашәхәеит | шәара ишәыхьӡуп |
| дара ыцәоуп (<иыцәоуп) | дара (и)агхеит | дара иаархәеит | дара ирыхьӡуп |
|
агылара, сгылап атәара, стәап ацара, сцап адәықәлара, сдәықәлап аҭаҭәара, иҭаҭҭәап ажәра, изжәы́п аҩра, изҩы́п афара, исфап аҵьра, изҵьып адәылҵра, сдәылҵып |
аҽазыҟаҵара, сҽазыҟасҵап аҕыхра, иҕысхып ацәахра, исцәахып ацәара, сыцәап апшра, сыпшып ацәажәара, сцәажәап апхьара, сапхьап аҭалара, сҭалап алагара, салгап аныҟәара, сныҟәап |
1. Бара ауниверситет бҭалама? 2. Сара аҩызцәа рацәаны исымоуп. 3. Ҳара апсуа бызшәа ҳцоит. 4. Уаҵәы аҩныҟа сцоит. 5. Ацара угәаҧхоума? — Ааи, аха ауниверситет аҿы ацара аҵара цәгьоуп. Ирацәаны аус утәуп. 6. Абзиараз ҳәа еибаҳҳәан, Кама аҩныҟа дцеит. 7. Иахьа амш бзиан, аха нас ақәа ауит. 8. Ҭагалан аҵлақәа рбҕьқәа ҩежьхоит. 9. Сашьа сышәҟәы џьара ицәахит. 10. Мизан, уаала, ашәҟәы ҿыц ҳаҧхьап. 11. Сара сан ауниверситет аҿы аус луеит. 12. Сара ашьыжь сгылан, сееиласҳәеит, крысфан адәахьы сдәылҵит. Сара сыццакуан, ашкол сагхон. 13. Сашьа есқьынгьы аҧара сиҭоит. 14. Дара рхәыҷы адәахьы дыҟоуп, дыхәмаруеит. 15. Иахьа Аиааира амш азгәаҳҭоит. 16. Быццакы, Кама, асасцәа ааит. 17. Сара есқьынгьы сан слыцхраауеит. 18. Сашьа еиҳабы ихьӡуп Ахра. 19. Ашьыжь ҳара аџьармыкьахь ҳцеит.
1. Do you (plural/formal) study at university? 2. In the morning the neighbors come, (we) drink coffee. 3. Kama, get up, you'll be late for school. 4. Damei, have you done the assignment your teacher gave you? 5. It started to rain, and we went inside. 6. We said goodbye and Naala got into the car. 7. My younger sister was a little late for school yesterday. 8. At school the pupils read books, write exercises. 9. There is a shop in front of their house. 10. Are you going to the market on Saturday? 11. My mother prepares food, and I help her. 12. Is your (fem.) elder brother named Damei? 13. I live in Sukhum. 14. Does this house belong to you? / Is this your house? 15. We left the canteen and went home.
Comments powered by Disqus.