ҭә ҭә; тә ҭә

Yeni kelimeler ve ifadeler
аҭаҭәара́ dökmek; boşaltmak.
а́маҭәа giysi, kıyafet.
атәара́ oturmak. Стәоуп oturuyorum, стәоит otururum.
атәра́ / атәы́заара ait olmak. Ари́ ашәҟәы́ бара́ ибтәу́п. Bu kitap sana ait.
атәы́ла ülke. Ҳара́ ҳтәы́ла иа́хьӡуп Аҧсны́. Ülkemizin adı Abhazya.
-тәы- isim ekleriyle birlikte iyelik zamiri oluşturan sonek: стәы benimki; утәы seninki.
арҭ bu, bunlar.
урҭ o, onlar (şu, şunlar).
аны́ҳәа bayram. Иахьа́ ны́ҳәоуп. Bugün bayram.
аны́ҳәамш bayram günü. Иахьа́ ны́ҳәамшуп. Bugün bayram günü.
аиаа́ира zafer; аиаа́ира агара́ zafer kazanmak.
а́ишәа masa; а́ишәа архиара́ masa hazırlamak, kurmak; аи́шәа ахатәара́ masaya oturmak.
азгәа́ҭара kutlamak, anmak. Ҳара́ ари аны́ҳәа азгәа́ҳҭоит. Bu bayramı kutlarız.
аиҳабы́ büyük, yaşça büyük. Сашьа́ еиҳабы́ и́хьӡуп Даме́и. Büyük kardeşimin adı Damey.
ахы́ baş.
ахаҟны́ baş köşede.
-нтәи isimlere -den, -dan anlamı katan sonek; аҩны ev, аҩны́нтәи evden.

Okuyun ve hatırlayın

Иахьа́ ны́ҳәоуп. Ҳтәы́ла аиаа́ира агара́ аны́ҳәа амш ауп. Ҳара́ ари́ аны́ҳәа есқьынгьы́ иазгәа́ҳҭоит. Иахьа́ ҳаҩны́ҟа а́сасцәа аауе́ит. Урҭ са́ни са́би рҩы́зцәа ро́уп.
Арҭ а́маҭәа ҿы́цқәа сара́ истәу́п, урҭ сан исзаа́лхәеит. Ари́ аны́ҳәазы сан есқьынгьы́ а́маҭәа ҿы́цқәа сзаа́лхәоит.
Сара́ сан слы́цхраауеит, а́ишәа ҳархи́оит. Сашьа́ еиҳабы́ аҩқәа́ ҭа́иҭәоит.
Аба́р иаа́ит а́сасцәагьы. Зегьы́ а́ишәа иахатәе́ит. Ахаҟны́ дтәо́уп саб. Сара́ бзи́а избо́ит ҳаҩны́ а́сасцәа анаауа́.

Bugün bayram. Ülkemizin zafer bayramı. Bu bayramı her zaman kutlarız. Bugün bize misafirler gelecek. Onlar annemin ve babamın arkadaşları.
Bu yeni eşyalar benim, annem onları bana aldı. Bu bayram için annem her zaman bana yeni eşyalar alır. Anneme masayı hazırlamakta yardım ediyorum. Büyük kardeşim şarap dolduruyor.
İşte misafirler de geldi. Herkes masaya oturdu. Baş köşede babam oturuyor. Evimize misafirler geldiğinde bundan çok hoşlanırım.

Ayların adları

Abhaz dilinde ayların iki türlü adı vardır — özgün (yerli) ve uluslararası. Uluslararası adlar Rusçadan alınmıştır, bu yüzden büyük ölçüde onunla örtüşür.

Амза́р
Takvim

Türkçe	Abhazca Özgün	Abhazca Uluslararası
Ocak	ажьырны́ҳәа(мза)	ианвар
Şubat	жәабра́н(мза)	февраль
Mart	хәажәкы́ра(мза)	март
Nisan	мшаҧы́(мза)	апрель
Mayıs	лаҵара́(мза)	маи
Haziran	рашәара́(мза)	иун
Temmuz	ҧхынгәы́(мза)	иуль
Ağustos	на́нҳәа(мза)	август
Eylül	цәыббра́(мза)	сентиабр
Ekim	жьҭаара́(мза)	оқтиабр
Kasım	абҵара́(мза)	ноиабр
Aralık	ҧхынчкәы́н(мза)	декабр

Özgün adlar, -мза "ay" kökünün ikinci kısmı olmadan da kullanılabilir.

Alıştırma 1
Fiilin formunu değiştirirseniz, cümleyi soru haline getirebilirsiniz. Bunu yapın!

Örnek: Уара ара утәоуп. Уара ара утәоума?

Иахьа ҳаҩныҟа асасцәа аауеит.
Дара ран илыцхраауеит.
Аишәа ахаҟны саб дтәоуп.
Бан есқьынгьы амаҭәа ҿыцқәа бзаалхәоит.
Сан афатә лырхиоит.
Кама лан длыцхраауеит.
Иашьа еиҳабы ихьӡуп Дамеи.
Ари ашәҟәы бара ибтәуп. (Yanıtlar)

Alıştırma 2
Verilen fiilleri olumsuz forma çevirin.

Örnek: сгылоуп, сгылам, сгылазам.

Стәоуп	Саҧхьеит
Сыцәоуп	Иҿысхит
Исҭахуп	Сдәылҵит
Сбаазоуп	Сагхеит
Саҿуп	Изҩит
Бзиа избоит	Избон
Сныҟәоит	Изгон
Изгоит	Исҳәон
Исфоит	Илҵон
Дыҩналоит	Изҩуан

(Yanıtlar)

Alıştırma 3
Sol sütundaki cümlenin başlangıcını sağ sütundaki sonu ile birleştirin.

Иахьа ҳтәыла аиааира агара	есқьынгьы иазгәаҳҭоит.
Арҭ ашәҟәқәа	аишәа иахатәеит.
Ҳара ари аныҳәа	аныҳәа амш ауп.
Асасцәа зегьы	сара истәуп.
Ҳара ҳтәыла	амаҭәа ҿыцқәа сзаалхәоит.
Сееиласҳәан,	иахьӡуп Аҧсны.
Сан есқьынгьы	аҩны сдәылҵит.
Ақәа ауан,	ҳара ҳбаазеит.

(Yanıtlar)

Alıştırma 4
Parantezleri açın, fiili şimdiki zamanda kullanarak.

Ари аҩны дара (атәызаара).
Ҳара аиааира (агара).
Зегьы аныҳәа (азгәаҭара).
Саҳәшьа хәыҷы Кама (ахьӡзаара).
Сан аишәа (архиара).
Саҳәшьеи сареи ҳан (ацхраара).
Сара (бзиа абара) ҳаҩны асасцәа анаауа. (Yanıtlar)

Alıştırma 5
Aşağıdaki kelimeleri kullanarak cümleler kurun:

асас, аара, ҳара, ахь;
азгәаҭара, ҳара, аныҳәа, есқьынгьы, ари;
аныҳәазы, амаҭәа, ан, аҿыц, аахәара, ари, есқьынгьы;
агхара, ҳара, маҷк, аусура, ахь. (Yanıtlar)

Alıştırma 6
Yorumlayın! Resimlerdeki bu insanlar ne yapıyor? Aşağıdaki kelimeleri kullanın:

Марҭа лан, ацхраара. (Resim №...)
Аҧҳәыс, амаҭәа, аахәара. (Resim №...)
Аишәа архиара. (Resim №...)
Асасцәа ааит. (Resim №...)
Асасцәа (и)цоит. (Resim №...) (Yanıtlar)

Resim 1	Resim 2
Resim 3	Resim 4
Resim 5

Alıştırma 7
Ne, neden sonra oldu? Eylemleri rakamlarla numaralandırın.

Аишәа ахаҟны саб дтәоуп (№…)
Ҳара аишәа ҳархиоит. (№…)
Урҭ сани саби рҩызцәа роуп. (№…)
Иахьа ныҳәоуп. (№…)
Асасцәа ааит. (№…)
Иахьа ҳаҩныҟа асасцәа аауеит. (№…)
Ҳтәыла аиааира агара аныҳәамш ауп. (№…)
Бзиа избоит ҳаҩны асасцәа анаауа. (№…) (Yanıtlar)

Alıştırma 8
Verilen fiilleri soru formuna çevirin.

Örneğin: сцоит, сцома? исфоит, исфома?

дтәоуп,	шәагхоит,
илымоуп,	иргоит,
иҟаҳҵоит,	баҧхьеит,
иаасхәоит,	дыҟоуп,
сыҧшуеит,	дыҩуеит,
иаҳгоит,	уагхоит,
ирымоуп,	иахҵоит,

(Yanıtlar)