Ключ к Упражнениям
Урок 19
1. Аҿар аҵара иаҿуп.
2. Кама Наала илалҳәеит: «Наала, ашәҟәы (и)аага!»
3. Мизан аҧсшәа бзианы идыруеит.
4. Наала ашкол ахь ацара лҽазыҟалҵон.
5. Кама уаҵәы абаҳчахь дцап, аҵәа ҿылхып.
6. Мизан аҧсшәа аҵара далагеит.
7. Ҽаҩраҭагалан абҕьыкәа каҧсоит.
Ари аҽаршьцылара аҟаҵара (и)цәгьам \ (и)цәгьаӡам.
Сара саб ашәҟәы игәамҧхеит \ игәамҧхаӡеит.
Мизан аҧсшәа бзианы издыруам \ издырӡом.
Дамеи ашкол ахь дцом \ дцаӡом.
Сара ауниверситет аҿы аус зуамызт \ зуӡомызт.
Наала ауниверситет ахь ацара лҽазыҟалҵон.
Мизан иан ашәҟәы ҿыц (и)аалгеит.
Сашьа сышәҟәы (и)иҵәахит.
Дара аҧсшәа аҵара иаҿуп.
Ахра абаҳчаҿы аҵәақәа (и)ҿырхуеит.
Саҳәшьа аҽаршьцыларақәа лыҩуан.
аҟәара,
асы,
аҿар,
аҩны,
ара
Аҿар зегьы аҵара рҵоит.
Аҧхын Наала ашәҟәқәа дрыҧхьон, аҽаршьцыларақәа лыҩуан.
Мизан аҧсшәа издырзом \ издыруам.
Аҷкәын аҽазыҟаҵара иҭахӡам.
Наала ҿылҭуеит: «Мизан, уааи арахь, урҵаҩы дааит!»
Ахра аҧсшәа иҵарц иҭахуп.
Узҕуи? Ауниверситет ахь ацара сеазыҟасҵоит, ашәҟәқәа
срыҧхьоит, аҽаршьцыларақәа сыҩуеит.
Урок 20
Шьыбжьышьҭахь сыдҵақәа ҟасҵеит. (№7)
Автобусла ашкол ахь сцеит. (№4)
Акрысфеит, нас аҩны сдәылҵит. (№3)
Сеысыӡәӡәан, сееиласҳәеит. (№2)
Аҩныҟа сааин, акрысфеит. (№6)
Ашьыжьымҭан сгылеит. (№1)
Маҷк ашкол сагхеит. (№5)
Ашкол аҟны ашәҟәқәа ҳрыҧхьон, аҽаршьцыларақәа ҳаҩуан. (№8)
а) Аҷкәын ашьыжьымҭан аҩны ддәылҵит.
б) Маҷк сыццакуеит, аусура сагхоит.
в) Ҳамҭак ашьҭахь адәыҕба дәықәлоит.
г) Аӡҕаб адәахьы дыхәмаруеит.
гь) Ахәыҷқәа зегьы абаҳчаҿы ихәмаруеит.
гә) Ан аҷкәын аҧара илҭеит.
ҕ) Сара аҧсшәа аҵара саҿуп.
Мизан дхәыҷуп, абаҳчаҿы дыхәмаруеит.
Жәаха уҩыза адәқьан аҿы дызбеит.
Адәыҕба маҷк иагхон.
Ҳамҭак ашьҭахь ахәыҷы иан изҿылҭит.
Сҩыза иаб ана дтәоуп.
Ахәыҷқәа ихәмаруеит.
Ҳара асабша дәыҕбала ҳаауеит.
Ҳаҩны аҧхьа адәқьан гылоуп.
Ҳамҭак ашьҭахь адәыҕба дәықәлоит.
Арҵаҩы акласс ддәылцуеит.
Ахәыҷы адәаҿы дыҟоуп.
Аҷкәын иан «Уааи!» ҳәа ҿылҭуеит.
1. Иахьа шәахьоуп, сара аусура сцоит.
2. Ахәыҷқәа ашкол ахь ицоит.
3. Сара маҷк сыццакуеит, аусура сагхоит.
4. Ахәыҷқәа адәаҿы ихәмарруеит.
5. Сара схәыҷгьы уа дыхәмаруеит.
6. Ҳамҭак ашьҭахь, иара аҩныҟа даауеит.
7. Ашьыжь ҳара аҩны хдәылцуеит, автобусла ақалақь ахь ҳцоит.
8. Сара бзиа избаӡом ашьыжь агылара, ацәара бзиа избоит.
9. Сан исал-ҳәоит: «Бгыл, ашкол ахь багхоит!»
10. Уаҵәы сабшоуп, саб аусура дцазом, ҳаргьы ашкол ахь ҳцазом.
| сыцәам (наст. стат.) | саҧхьом (наст. дин.) |
| сыцәамызт (прош. неопр.) | саҧхьаӡом (наст. дин.) |
| сымцап (будущ.) | исфом (наст. дин.) |
| сцом (наст. дин.) | исфаӡом (наст. дин.) |
| иаасымхәеит (прош. сов.) | исымфап (будущ.) |
| иаасымхәап (будущ.) | дгылом (наст. стат.) |
| ҿысҭӡом (наст. дин.) | иҟам (прош. неопр.) |
| ҿысҭуамызт (прош. несов.) | иҟоуп (наст. стат.) |
Урок 21
Иахьа ҳаҩныҟа асасцәа аауама?
Дара ран илыцхраауама?
Аишәа ахаҟны саб дтәоума?
Бан есҟьынгьы аматәа ҿыцқәа бзаалхәома?
Сан афатә лырхиома?
Кама лан длыцхраауама?
Иашьа еиҳабы Дамеи ихьӡума?
Ари ашәҟәы бара ибтәума?
| Стәоуп, стәам, стәазам | Сапхьеит, сапхьом, сапхьазом |
| Сыцәоуп, сыцәам, сыцәазам | Иҿысхит, иҿысымхит, иҿысымхзеит |
| Исҭахуп, исҭахым, исҭахзам | Сдәылцит, сдәылымцит, сдәылымцзеит |
| Сбаазоуп, сбаазам, сбаазазам | Сагхеит, сагымхеит, сагымхазеит |
| Саҿуп, саҿым, саҿзам | Изҩит, исымҩит, исмҩзеит |
| Бзиа избоит, бзиа избом, бзиа избазом | Избон, избомызт, избазомызт |
| Сныҟәоит, сныҟәом, сныҟәазом | Изгон, изгомызт, изгазомызт |
| Изгоит, изгом, изгазом | Исҳәон, исҳәомызт, исҳәазомызт |
| Исфоит, исфом, исфазом | Илцон, илцомызт, илцазомызт |
| Дыҩналоит, дыҩналом, дыҩналазом | Изҩуан, изҩуамызт, изҩзомызт |
Иахьа ҳтәыла аиаа́ира агара аныҳәа амш ауп.
Арҭ ашәҟәқәа сара истәуп.
Ҳара ари аныҳәа есҟьынгьы иазгәаҳҭоит.
Асасцәа зегьы аишәа иахатәеит.
Ҳара ҳтәыла иахьзуп Аҧсны.
Сееиласҳәан, аҩны сдәылцит.
Сан есҟьынгьы аматәа ҿыцқәа сзаалхәоит.
Ақәа ауан, ҳара ҳбаазеит.
Ари аҩны дара иртәуп.
Ҳара аиаа́ира ҳгоит.
Зегьы аныҳәа азгәартоит.
Саҳәшьа хәыҷы Кама лыхьӡзуп.
Сан аишәа лырхиоит.
Саҳәшьеи сареи ҳан ҳлыцхраауеит.
Сара бзиа избоит ҳаҩны асасцәа анаауа.
Ҳара ҳахь асасцәа аауеит.
Ари аныҳәа ҳара есҟьынгьы иазгәаҳҭоит.
Сан ари аныҳәазы есҟьынгьы аматәа ҿыцқәа сзаалхәоит.
Ҳара маҷк аусура ҳагхеит.
Аҧхәыс, аматәа, аахәара. (Рис. №1)
Аӡҕаб, аишәа, архиара. (Рис. №2)
Асасцәа ааит. (Рис. №3)
Асасцәа (и)цоит. (Рис. №4)
Марҭа лан, ацхраара. (Рис. №5)
Аишәа ахаҟны саб дтәоуп (№7)
Ҳара аишәа ҳархиоит. (№5)
Урҭ сани саби роызцәа роуп. (№4)
Иахьа ныҳәоуп. (№1)
Асасцәа ааит. (№6)
Иахьа ҳаҩныҟа асасцәа аауеит. (№3)
Ҳтәыла аиаа́ира агара аныҳәамш ауп. (№2)
Бзиа избоит ҳаҩны асасцәа анаауа. (№8)
| дтәоуп, дтәоума? | шәагхоит, шәагхома? |
| илымоуп, илымоума? | иргоит, иргома? |
| иҟаҳҵоит, иҟаҳҵома? | баҧхьеит, баҧхьома? |
| иаасхәоит, иаасхәома? | дыҟоуп, дыҟоума? |
| сыҧшуеит, сыҧшуама? | дыҩуеит, дыҩуама? |
| иаҳгоит, иаҳгома? | уагхоит, уагхома? |
| ирымоуп, ирымоума? | иахҵоит, иахҵома? |
Урок 22
Блок 7
Работа в процессе